Freelance mı Tam Zamanlı mı? Türkiye Özelinde Gerçek Hesap
"Freelance Daha Çok Kazandırır" Miti
Freelance çalışma cazip görünür: özgürlük, esnek saat, potansiyel olarak daha yüksek saatlik ücret. Ama "brüt gelir" ile "gerçek net kazanç" arasındaki fark büyüktür ve bu farkı hesaplamadan karar vermek pahalı bir hata olabilir.
Türkiye özelinde hesabı yapalım. Tam zamanlı bir yazılımcı 132.500 TL medyan brüt maaş alıyor (getSalary 2026). Aynı kişi freelance çalışsaydı eşdeğer yaşam standardı için ne kadar kazanması gerekirdi?
Türkiye'de Freelance Çalışmanın Hukuki Yolları
Türkiye'de bir yazılımcı freelance çalışmak istediğinde iki temel seçenek var:
Serbest Meslek Makbuzu
Gerçek usulde vergilendirilen serbest meslek erbabı olarak mükellefiyet açtırırsın. Her iş için serbest meslek makbuzu kesersin. Stopaj vergisi (%17 yazılım hizmetlerinde, %20 genel) işveren tarafından kesilerek ödenir. Üç aylık gelir vergisi beyannamesi verilir.
Bu yol daha az bürokratik ancak her işveren bunu kabul etmeyebilir ve bazı sektörlerde kurumsal fatura gerekebilir.
Şahıs Şirketi
Vergi dairesine kayıt yaptırırsın ve esnaf sicilinde yerine alırsın. KDV mükellefi olursun (%20 veya özel oran). Basit usul veya gerçek usul vergilendirme seçeneklerin vardır. Her ay KDV beyannamesi ve yılda iki döneme bölünmüş gelir vergisi beyannamesi.
Kurumsal müşterilerle çalışmak istiyorsan ve düzenli fatura kesmek gerekiyorsa bu yol daha uygundur.
Gerçek Vergi Hesabı
Freelance çalışırken ödeyeceğin yükümlülükler:
Gelir vergisi: Artan oranlı dilimler - 2026 için yaklaşık 130.000 TL'ye kadar %15, üstü için %20, daha yükseği için %27 ve üzeri. Tam zamanlı çalışırken de ödüyorsun ama stopaj olarak kesiliyor.
SGK (Bağ-Kur): Freelance olarak çalışırsan SGK 4/b (Bağ-Kur) mükellefi olursun. 2026'da minimum prim yaklaşık 7.500-8.500 TL/ay. Bu tutarı tamamen kendin ödersin, tam zamanlı çalışırken yarısını işveren ödüyordu.
KDV: Yazılım hizmetlerinde %20 KDV uygulanıyor (bazı istisnalar mevcut). Bunu müşterinden alıp devlete ödersin, teorik olarak nakit akışına etkisi yok ama pratikte gecikmeler ve yönetim yükü var.
Örnek hesap: Aylık 200.000 TL brüt gelir elde eden bir freelancer, Bağ-Kur + gelir vergisi + muhasebeci ücreti (ayda 1.500-3.000 TL) düşüldüğünde net eline yaklaşık 145.000-155.000 TL geçebilir. Aynı brüt gelirde tam zamanlı çalışan yaklaşık 130.000 TL net alır. Fark sanıldığı kadar büyük değil.
Kaybedilen Yan Haklar
Tam zamanlı çalışırken farkında olmadan aldığın bir sürü şey vardır. Freelance olduğunda bunları kendin karşılarsin veya vazgeçersin:
- SGK sağlık sigortası: Bağ-Kur da sağlık kapsamı sağlar ama tam zamanlı çalışanın sağlık sigortası genellikle daha geniştir ve işveren özel sağlık sigortası da ekleyebilir
- Yıllık izin: Tam zamanlı çalışanda yasal ve ücretli; freelance'ta çalışmadığın gün kazanmazsın
- AGİ ve vergi indirimleri: Tam zamanlı çalışanda otomatik
- Yemek kartı, ulaşım yardımı: Ortalama aylık 5.000-10.000 TL değerinde olabilir
- İş güvencesi: Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı - freelance'ta bunlar yoktur
Bu yan hakları parasal değerine çevirdiğinde aylık 15.000-25.000 TL arasında bir tutar çıkabilir. Bu farkı saatlik ücrete eklemeden yapılan hesaplamalar yanıltıcıdır.
Yabancı Şirket İçin Freelance: Farklı Bir Hikaye
Türkiye'deki yerli müşteriler için freelance çalışmak yukarıdaki matematiğe tabidir. Yabancı şirket için freelance çalışmak ise çok farklı bir durumdur.
Döviz bazlı kazanç ve TL'nin değer kaybı avantajı burada devreye girer. USD veya EUR cinsinden kazanan freelancer Türkiye'deki vergi yükümlülüklerini TL olarak öder. Kur farkı zaman zaman vergi yükünü önemsizleştirecek kadar lehine işleyebilir.
Dikkat edilmesi gereken: yabancı şirketten alınan ödemenin hukuki yapısı önemlidir. SWIFT transferi, hizmet sözleşmesi, serbest meslek makbuzu veya şahıs şirketi faturası ülkeye göre değişir. Bir mali müşavire danışmak bu aşamada gereklidir.
Gelir Güvencesi: Asıl Risk Burada
Freelance çalışmanın mali tablosunu tartarken en az dile getirilen ama en önemli faktör gelir istikrarsızlığıdır.
Pratikte ne oluyor? Bir müşteri ödemesini geciktiriyor. Bir proje aniden iptal ediliyor. Yoğun dönemden sonra iki ay sessizlik geliyor. Hastalık, tatil, beklenmedik durum, hepsinde kazanç durur.
Bu riski yönetmek için "soğuk hava deposu" yaklaşımı önerilir: en az 3-6 aylık sabit giderini karşılayacak likit birikim freelance'a geçmeden önce hazır olmalı. Bu tampon yoksa freelance özgürlüğü kaygıya dönüşür.
Hangi Profil İçin Hangisi Daha Mantıklı?
Tam zamanlı daha mantıklı: Kariyerinin erken dönemindeysen (ilk 3-5 yıl), güçlü ağın yoksa, belirsizlikle başa çıkmak seni yoruyorsa, derinlemesine öğrenmek istediğin bir alan veya ekip varsa.
Freelance daha mantıklı: 5+ yıl deneyimin var, güçlü müşteri ağın var veya oluşturabilecek konumdaysın, risk toleransın yüksekse, yabancı şirket hedefliyorsan, döviz bazlı gelir istiyorsan.
Hibrit seçenek: tam zamanlı çalışırken yan proje olarak freelance başlamak. Vergi risklerini ve yan gelir eşiklerini mali müşavire sormadan bu adımı atmamak önerilir; ama teoride hem düzenli geliri hem de serbest çalışmayı test etmek mümkündür.