Yazılımcı Mülakatına Hazırlık: Türkiye Şirket Tipine Göre Rehber
Mülakat görüşmesi geldi. CV ön elemeyi geçti, işe alım uzmanının 6 saniyelik taramasından sıyrıldın, şimdi sıra teknik kısımda. Aday burada genelde teknik bilgisini gözden geçirmeye başlar - LeetCode açar, sistem tasarımı videosu izler, "olası sorular" listesi okur.
Sorun şu: mülakatı belirleyen teknik bilgi değil, hazırlık biçimidir. Aynı seviyedeki iki yazılımcıdan biri teklif alır, diğeri "uygun bulmadık" cevabını alır - arası, mülakatın hangi formatta yapıldığını bilmekten ve buna göre çalışmaktan gelen fark.
Bu yazı Türkiye yazılım sektöründe karşılaşacağın mülakat türlerini ve her birinde gerçekten ne arandığını anlatıyor. Soru bankası değil; çerçeve. Mülakat öncesi okuyup hangi formata hazırlandığını bilerek girmek için.
Türkiye'de Mülakat Türleri
Tek bir "yazılımcı mülakatı" formatı yok. Şirketin yapısı süreci belirliyor. Ana üç kategori var ve hangisine girdiğini bilmeden hazırlanmak yanlış çalışmak demek.
Yerli kurumsal şirket (banka, telekom, e-ticaret)
İki üçer tur yapılır: işe alım uzmanı ön görüşmesi, teknik mülakat (genellikle mevcut ekipten biri) ve yönetici turu. Algoritma sorusu nadirdir, yerine senin daha önce çalıştığın projelerin detayı sorulur. "Şu projede en zor sorun neydi, nasıl çözdün?" gibi soruyla başlanır. Sistem tasarımı da gelebilir ama "yüksek ölçek" değil, "şu özelliği nasıl kurarsın?" pratiği üzerinden gider.
Startup / büyüyen şirket
Hızlı ve az turlu bir süreç. Kurucu veya teknik lead ile direkt görüşme, sonra kısa bir teknik egzersiz. Algoritma sorularından ziyade "küçük bir feature kodla" tarzı pratik görevler. Hız ve "ne kadar hızlı entegre olursun?" daha ön planda. Davranışsal sorular doldurmaca değildir çünkü 8-12 kişilik ekiplerde yanlış işe alım çok pahalı olur ve gerçekten ekibe uyum test edilir.
Yurtdışı şirket (uzaktan ya da ofisten)
FAANG ve benzeri büyük şirketler standart akışı uyguluyor: 4-6 tur, online assessment, en az iki algoritma turu, sistem tasarımı ve davranışsal tur. LeetCode pratiği burada gerçekten yardımcı oluyor. Orta ölçekli yurtdışı şirketler (Avrupa B2B SaaS örneğin) Türkiye'den aday alırken FAANG modelini taklit etmez, daha çok yerli kurumsal şirket formatına yakındır.
Yurtdışı şirkette uzaktan çalışma yazısında bu süreçlerin başvuru kısmını detaylı anlattık.
Algoritma Turuna Hazırlık
Algoritma turunda kazanmak için ezbere yüzlerce soru çözmek gerekmiyor. Asıl belirleyici problem çözme yöntemi, çözümün düzeni ve iletişim.
LeetCode'da nasıl çalışmalı?
Hedef "200 soru çözdüm" değil. Hedef şu: bir kategoriden 5-8 soru çözünce o kategori için pattern'i (kalıbı) tanır hale gelmek.
- Two Pointers, Sliding Window - Diziler ve string sorularının %30'u burası.
- Hash Map ve Sayma - Frekans, eşleştirme, görülme sayısı tipi.
- DFS, BFS - Ağaç ve graf gezme. Birinin pattern'i diğerinde de işe yarıyor.
- Dynamic Programming - sadece basit seviyesi - Yerli şirketler nadir sorar; yurtdışı orta seviye şirketler "Climbing Stairs", "House Robber" tipi soruyor. Hard DP soruları FAANG dışında nadir.
40-50 iyi seçilmiş soru, 200 rastgele sorudan daha çok iş görüyor.
Mülakat anında izlenecek akış
Soruyu duyunca hemen kodlamaya başlama - birkaç dakika düşün. Akış şöyle olmalı:
- Soruyu tekrarla - "Anladığım kadarıyla şu girişi alıyoruz, şu çıktıyı veriyoruz, doğru mu?" diye kontrol et. Mülakatçı yanlış anladığını düzeltir.
- Köşe durumlarını sor - Boş giriş, negatif sayı, sıralı dizin, tekrar eden eleman varmı?
- Kaba çözüm söyle önce - "Brute force O(n²), iyileştirebilir miyiz - evet, hash map ile O(n) olur."
- Kod yazarken düşüncelerini paylaş - Sessiz kod yazarsan değerlendiren anlayamaz. Ne düşündüğün esas ölçülen şey.
- Test et - Çözümünü en az iki örnek üzerinde doğrula.
Beş adımdan dördüne geçmeden çözümü "bulmak" lehinde değildir. Şirket "tek başına problem çözer mi?" değil, "ekip içinde nasıl düşünüyor?" diye bakıyor.
Sistem Tasarımı Turu
Türkiye'de bu tur Senior+ pozisyonlarda standart. Junior ve Mid'de nadir; sorulduğunda da "Twitter'ı tasarla" değil, somut bir feature için sorulur: "Bir bildirim sistemi nasıl kurarsın?", "Ödeme servisi nasıl tasarlarsın?".
Çerçeve ve odak
Sistem tasarımı sorularına standart bir çerçeveyle gir. Bunu önceden çalışmak şart çünkü yarım saatlik soruda spontane akıl yürütme yetmiyor.
1. Gereksinim toplama (5 dakika)
- Fonksiyonel: Kullanıcı ne yapıyor? Hangi aksiyonlar var?
- Fonksiyonel olmayan: Kaç kullanıcı, kaç istek/saniye, gecikme hedefi, tutarlılık (consistency) seviyesi?
Bu adımı atlama. Sayıları sormadan tasarıma giren aday, mülakatçıya "iş gereksinimlerini anlamadan kod yazıyor" izlenimi veriyor.
2. Üst seviye mimari (10 dakika)
- API tasarımı (endpoint isimleri, request/response).
- Veri modeli (hangi tablolar, hangi kolonlar, ilişkiler).
- Servisler (monolit mi, kaç servis, aralarında nasıl konuşuyorlar).
3. Veri katmanı (5 dakika)
- Veritabanı seçimi: Relational mi NoSQL mi, neden? "MongoDB seviyorum" cevap değil; veri yapısı (ilişkisel mi belge mi) ve okuma/yazma desenine göre seçim.
- Cache stratejisi: Ne cache'lenir, ne cache'lenmez, invalidation (geçersiz kılma) mantığı.
4. Ölçek ve dayanıklılık (5 dakika)
- Bottleneck'ler nerede? Veritabanı yazma mı, ağ mı, CPU mu?
- Yatay ölçekleme (horizontal scaling) noktaları.
- Hata senaryoları: Servis çökerse ne olur, retry stratejisi.
5. Tartışma (5 dakika)
- Trade-off'lar: Hangi seçimde neyi kazandın, neyi kaybettin?
- Mülakatçı sorularına aç ol; "Bunu farklı yapsaydın?" tipi sorulara hazırlıklı ol.
Sistem tasarımında en sık hata
Aday genelde "her şeyi koyar" - Kafka, Redis, Elasticsearch, CDN, hepsi bir şemada. Sorulduğunda ise "neden Kafka?" sorusuna cevap veremiyor.
Kural: Şemana koyduğun her bileşeni neden orada olduğuyla savunabilmelisin. Konacak bir sebep yoksa konmayacak. Basit tasarım, gerekçesiz karmaşık tasarımdan üstün.
Davranışsal Sorular - Türkiye Tarzı
Yurtdışı şirketlerde STAR (Situation - Task - Action - Result) formatı standart. Türkiye'de bu kadar yapılandırılmış sorulmuyor ama beklenti aynı: somut bir hikaye anlatman bekleniyor.
Tipik sorular:
- "En zor proje hangisiydi, nasıl çözdün?" - Burada "kod yazmak zordu" cevabı boş. Beklenti: bir kararsızlık anı, bir takım çatışması, bir bağımlılık (dependency) sorunu, somut bir karar ve sonucu.
- "Bir hatadan bahset." - "Production'a yanlış kod attım" yeter ama devamı önemli: nasıl fark ettin, nasıl düzelttin, sonra ne değiştirdin (post-mortem, monitoring, süreç).
- "Anlaşamadığın bir takım arkadaşı oldu mu?" - "Hayır, herkesle iyiyim" cevabı kötü; gerçekçi değil. Bir anlaşmazlık seç, çözümünü anlat. Karşı tarafı kötülemeden.
- "Neden bizimle çalışmak istiyorsun?" - Şirketin mevcut ürününe, ekibine veya teknolojisine dair somut bir referans bekleniyor. "Çünkü iyi bir şirket" cevabı maaş düşürür.
Hikaye hazırlama yöntemi
Mülakat öncesi 4-5 hikaye hazırla. Her biri farklı bir konu olsun:
- Teknik bir başarı (büyük bir performans iyileştirmesi, zor bir bug çözümü)
- Liderlik / takım anı (kıdemli olmasan da bir kararı yönlendirdiğin durum)
- Bir başarısızlık ve ne öğrendiğin
- Bir takım çatışması ve nasıl çözüldüğü
- Mevcut işten neden ayrılmak istediğin (negatif değil, ileriye dönük çerçeve)
Bu beş hikaye 15-20 farklı davranışsal soruyu örtüyor. Her biri için 90 saniyelik özet, 3 dakikalık detaylı versiyon hazırla.
Canlı Kodlama Tuzakları
Live coding (canlı kodlama) Türkiye'de son üç-dört yılda yayıldı. Genelde paylaşılan bir editör (CoderPad, HackerRank) üzerinden, mülakatçı izlerken kod yazıyorsun.
Sık yapılan hatalar
Sessiz kod yazmak: Yukarıda da değindik; özellikle canlı kodlamada öldürücü. Mülakatçı ne düşündüğünü bilemiyorsa kod doğru çıksa bile "iletişim zayıf" notu yiyor.
Editörü tanımamak: Mülakat öncesi platformu (CoderPad, HackerRank, Codility) önceden dene. Otomatik tamamlama var mı, hangi diller var, terminal var mı - bunları mülakat anında öğrenmek 10 dakika kaybettiriyor.
Test yazmamak: Çoğu mülakatçı en az bir basit test yazmanı bekliyor. Tek bir konsol çıktısı bile sayar; sıfır test demek "kodum çalışır kanıtlamadan teslim ederim" mesajı.
Pat çözüm: Soruyu duyup hemen kodlamaya başlama. Beş dakika düşünmek mülakatçı için sabır gerektirmiyor; aksine, "sistematik düşünüyor" izlenimi veriyor.
Hata aldığında
Kod hata verdi - panik etme. Mülakatçı senin "bug çözme" şeklini gözlemliyor. Şu sırayı uygula:
- Hatayı sesli oku.
- Hangi satırda olduğunu söyle.
- Bir hipotez kur: "Sanırım burada null döndüğü için patlıyor."
- Test et: print at, debugger çalıştır.
- Düzelt.
Bu sırayı izleyen aday, doğru cevabı tahminle bulan adaydan daha iyi puan alıyor çünkü gerçek iş hayatında her hata anında çözülmüyor; yöntem önemli.
"Sorularınız Var mı?" Anı
Mülakat sonu standart soru: "Senin sorun var mı?" Aday genelde "yok teşekkürler" diyor ya da maaş soruyor. İkisi de yanlış.
Soracak iyi sorular
- Ekip yapısına dair: "Ekibe katıldığım ilk üç ayda neyi başarmış olmamı beklersiniz?" Bu soru şirketin başarı tanımını ortaya çıkarır.
- Teknik karara dair: "Şu an teknik borç olarak gördüğünüz, yakında ele almak istediğiniz şey ne?" Şirketin mühendislik kültürüne bakış açısı.
- Süreç: "Production'a deploy nasıl oluyor, kim ne kadar sıklıkta deploy ediyor?" Modern süreçler mi, eski tarz onay zincirleri mi?
- Büyüme: "Mevcut ekipten son bir yılda terfi alan oldu mu, hangi yetkinlikler değerlendirildi?" Şirketin terfi şeffaflığını ortaya çıkarır. Performans değerlendirme yazısında bu konunun detayı var.
Sorulmaması gereken sorular
- "Şirketiniz ne yapıyor?" - Bilmen lazımdı, başvuru öncesi.
- "Mesai saatleri esnek mi?" - İlk mülakatta sorma; teklif gelince konuşulur.
- "Maaş ne kadar?" - İlk mülakatta sorulmaz. Maaş konusu işe alım uzmanı turunda ya da teklif aşamasında. İlk maaş pazarlığı rehberi bu konuyu ayrıca işliyor.
Mülakat Öncesi Son 24 Saat
Son güne büyük çalışma bırakma. Beyin yorgunken yeni şey öğrenmiyor; öğrendiğini kaybediyor. Son 24 saat şöyle geçmeli:
- 6-8 saat uyku: Pazarlığa açık değil. Yorgun mülakat konsantrasyon kaybı demek.
- Şirket araştırması son tekrarı: Ürünü 5 dakika kullan, son blog yazılarını oku, LinkedIn'de ekibin kim olduğuna bak.
- Hikayeleri sesli prova: Davranışsal hikayelerini sesli olarak anlat. Kafanda akıcı görünen bir hikaye sesli çıkınca takılabilir.
- Ekipman testi: Kamera, mikrofon, internet bağlantısı, kullanılacak platform. Mülakat anında "duyabiliyor musun?" sorusu izlenim kaybı.
Mülakat saatinden 30 dakika önce sakin bir ortama geç. Kahve içme; adrenalin zaten yeterli, kafein titremeyi büyütüyor.
Mülakat Sonrası
Mülakat bitince aday genelde "geçtim mi acaba" diye düşünüyor. Bu doğru sorgu değil; "ne öğrendim?" daha verimli.
Mülakat çıkışı 15 dakika içinde şu notu tut:
- Sorulan ana soruları (algoritma, sistem tasarımı, davranışsal)
- Takıldığın yerler
- Sonradan aklına gelen daha iyi cevap
- Mülakatçının dikkat çeken sorusu (bir sonraki mülakata hazırlık olur)
Bu notlar bir ya da iki ay sonra başka bir şirkete başvurduğunda altın değerinde. Aynı tipte sorularla tekrar karşılaşacaksın.
Geri dönüş gelmezse 7-10 gün sonra kibarca bir hatırlatma e-postası uygun. "Sürecin durumunu öğrenmek istiyorum" tek cümlelik bir mesaj. İki kez hatırlatma sonrası cevap yoksa süreç sessizce bitmiş demektir; takip etme.
Mülakat Eksenli Maaş
Mülakatın sonu teklif. Burada hata yapılırsa aylar süren hazırlık 30 dakikalık konuşmada buharlaşıyor.
Birkaç temel kural:
- İlk sayıyı sen söyleme: "Beklentiniz nedir" sorusuna direkt sayı verme; "Pozisyon için bandınız nedir" diye sor.
- Tek sayı vermek zorunda kalırsan aralık ver: Tek sayı sınırlı seçenek bırakıyor; aralık esneklik sağlıyor. Ama aralığın alt ucu gerçekten kabul edeceğin minimum olsun.
- "Şu an ne alıyorsun?" sorusuna cevap zorunlu değil: Bu soru bazı şirketlerde standart, bazılarında yasak. Cevap vermek istemiyorsan "Mevcut maaşımdan bağımsız olarak yeni pozisyon için beklentim şu" diye yönlendir.
Detaylı maaş pazarlığı yöntemi ilk maaş pazarlığı rehberi ve karşı teklif yazılarında.
Kapanış
Mülakat hazırlığı LeetCode soruları çözmek değil. Hangi formata gireceğini önceden bilmek, o formata özel pratik yapmak, hikayelerini hazırlamak ve sürecin sonundaki teklif aşamasını da hesaba katmak.
Türkiye yazılım sektöründe mülakat süreçleri standartlaşıyor ama henüz FAANG seviyesinde tek tip değil. Şirketin tipini bilmeden hazırlanmak boşa kürek çekmek; bilerek hazırlanmak ise teknik seviyenin altındaki sürpriz teklif demek.
getSalary dashboard'unda pozisyon ve şirket tipi bazında maaşları gözden geçir, mülakat sonrası teklifin pazarda nereye düştüğünü gör.